Hangi Günahların Tövbesi Yoktur? Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme
Toplumun çeşitli kesimlerinin inançları, değerleri ve sosyal normları, “hangi günahların tövbesi yoktur?” sorusuna farklı şekillerde cevaplar verebilir. Bu yazıda, dini kavramları toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından ele alarak, İstanbul sokaklarında, toplu taşımada ve işyerinde karşılaştığım farklı durumlar üzerinden analiz yapacağım. Hem kişisel gözlemlerimi hem de teoriyi günlük hayata nasıl bağladığımı paylaşarak, toplumsal yapımızda derin izler bırakan bu soruyu inceleyeceğim.
Tövbe Kavramı ve Toplumsal Cinsiyetin Etkisi
Tövbe, genellikle bir insanın işlediği günahları pişmanlıkla kabul etmesi ve bir daha aynı hatayı yapmama niyetini taşıması olarak tanımlanır. Ancak “hangi günahların tövbesi yoktur?” sorusu, sadece dini bir mesele değil, toplumsal normlar ve değerler ile şekillenen karmaşık bir konuya dönüşür.
Özellikle toplumsal cinsiyet rollerinin belirginleştiği yerlerde, kadınlar ve erkekler farklı ölçütlerle değerlendirilir. Kadınların işlediği günahlar, bazen toplumun onlara biçtiği ‘ideal kadın’ rolüyle bağdaştırılmadığı için, daha sert eleştirilere tabi tutulur. İstanbul’un çeşitli semtlerinde, sokakta yürürken gözlemlediğim sahneler buna örnek teşkil eder. Bir kadının sokakta yalnız başına yürüdüğünü görmek, bazıları tarafından hemen “terbiye” meselesi olarak ele alınır. Oysa aynı durumdaki bir erkek, daha az eleştirilir. Bu, aslında toplumsal cinsiyetin, bireylerin tövbe etme hakkı ve toplumsal kabulü üzerindeki etkisini gösterir.
Örneğin, toplu taşımada sabah işe giderken, bir kadının giyimi ve davranışları üzerinden başkalarının değerlendirmelere tabi tutulduğuna şahit oldum. Eğer kadın, toplumun beklentilerine uygun şekilde giyinmiyorsa veya davranışları “hoş karşılanmaz” ise, günahkâr olarak nitelendirilebilir. Ancak bir erkek, aynı durumu daha az yargılanır veya toplum tarafından tövbeye gerek duyulmadan affedilebilir. Toplumsal cinsiyet, bazı günahların “tövbesi yoktur” anlayışını derinden etkiler. Kadınların ve LGBT+ bireylerinin daha fazla toplumsal baskıya maruz kaldığını görmek, bu anlayışın sadece dini değil, kültürel bir temele dayandığını gösteriyor.
Sosyal Adalet ve Çeşitlilik Perspektifinden Tövbe
Sosyal adalet, bireylerin eşit haklara sahip olduğu ve her türlü ayrımcılığa karşı durulması gerektiği bir ilke üzerine kuruludur. Bu bağlamda, tövbe anlayışının çeşitliliği kabul etmesi gerektiğini savunuyorum. Farklı kimlikler, toplumsal roller ve cinsiyetler, tövbe ve affedilme süreçlerinde çok farklı deneyimler yaşar. Toplumda marjinalleşmiş gruplar, özellikle LGBT+ bireyler ve etnik azınlıklar, bazen işledikleri günahlar nedeniyle dışlanır veya tövbeye girmeleri gerektiği düşünülür. Ancak, bu gruplar üzerindeki toplumsal baskılar, onları yanlış bir şekilde tövbeye zorlamak anlamına gelir.
Bir sivil toplum kuruluşunda çalışırken, benzer durumlarla sıkça karşılaşıyorum. Çeşitli kadın hakları gruplarından veya LGBT+ topluluklardan aldığım geri bildirimler, bu grupların sürekli olarak ‘günah işledikleri’ veya ‘toplumun normlarına uymadıkları’ düşüncesiyle karşılaştığını gösteriyor. Bu tür bir baskı, yalnızca dini değil, toplumsal normların ve stereotiplerin bir sonucudur. Kadınların, LGBT+ bireylerin veya etnik azınlıkların işlediği günahların “tövbesi yoktur” düşüncesi, onların toplumsal kabul görmelerini engeller ve bir nevi ‘toplumsal dışlanma’ yaratır.
Toplumun Önyargıları ve Tövbe Etme Hakkı
İstanbul’un sokaklarında her gün binlerce farklı insanla karşılaşıyoruz. Farklı sosyal sınıflardan, cinsiyet kimliklerinden ve etnik kökenlerden gelen bireyler, aynı mekânları paylaşıyor. Ancak çoğu zaman, toplumun ne kadar önyargılı olduğuna tanık oluyorum. Toplu taşımada, farklı bir kültürden gelen veya farklı bir giyim tarzına sahip birini gördüğümde, bu kişiye yönelik olumsuz bakışlar oldukça yaygın. Bu, “tövbe edemeyen günahlar” anlayışının toplumsal hayatta nasıl var olduğunu gösterir.
Özellikle geleneksel değerlere sıkı sıkıya bağlı kesimlerde, tövbe kavramı, çoğu zaman kişinin cinsiyetine, ırkına veya sosyal statüsüne göre farklılık gösterir. Örneğin, işyerinde benzer pozisyondaki bir kadının, erkek bir meslektaşı ile kıyaslandığında daha fazla hata yapma hakkı olmadığı düşünülür. Oysa, hataların ve günahların tövbeye tabii olup olmadığına karar veren bir toplum olamaz. Tövbe, kişisel bir süreçtir ve toplumsal baskılarla bu sürecin engellenmesi, sosyal adaletin de ihlali anlamına gelir.
Sonuç: Tövbe ve Toplumsal Adaletin Birleştiği Yer
Sonuç olarak, “hangi günahların tövbesi yoktur?” sorusuna yanıt verirken, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adaletin göz önünde bulundurulması gerektiğini düşünüyorum. Tövbe, bireysel bir sorumluluk ve değişim süreci olmalı, fakat toplumun normları bu süreci zorlaştırabilir. Kadınlar, LGBT+ bireyler, etnik azınlıklar ve sosyal olarak dezavantajlı gruplar, tövbe kavramının dışlanmasından en fazla etkilenen kesimlerdir. Sosyal adaletin sağlanması, tövbe hakkının her bireye eşit bir şekilde tanınmasını gerektirir. Bu nedenle, toplumsal cinsiyet eşitliği ve çeşitliliğin kabulü, tövbe ve af kavramlarının anlaşılmasında önemli bir rol oynamalıdır.